ซากดึกดำบรรพ์ประเทศไทย
รหัสขึ้นทะเบียน
THS 2554 4 00001
วันที่ประกาศตามราชกิจจานุเบกษา
17 มิถุนายน 2554
ชื่อแหล่งซากดึกดำบรรพ์
แหล่งรอยตีนไดโนเสาร์ท่าอุเทน
สถานที่ตั้ง
เหมืองหินเก่า หมู่ 2 ตำบล/แขวง พนอม อำเภอ/เขต ท่าอุเทน จังหวัด นครพนม
พื้นที่
8 ไร่ 0 งาน 0 ตารางวา
กว้าง x ยาว
76.131 x 201.121 เมตร
ผู้ค้นพบ
นายนเรศ สัตยารักษ์
วันที่ค้นพบ
กรกฏาคม 2544
ผู้มีสิทธิ์ในที่ดิน
ที่ราชพัสดุ หน่วยงานที่ใช้ประโยชน์ กรมทรัพยากรธรณี
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแหล่งซากดึกดำบรรพ์
รอยตีนไดโนเสาร์ท่าอุเทนประทับอยู่บนชั้นหินตะกอนหมวดโคกกรวด ซึ่งประกอบด้วย หินทราย เนื้อละเอียดสีแดง หินทรายแป้ง และหินโคลนชั้นบางปิดทับบนหน้าหินทรายที่ปรากฏรอยระแหงโคลน รอยริ้วคลื่น รอยตีนไดโนเสาร์บางส่วนซ้อนทับอยู่บนรอยระแหงโคลน และรอยริ้วคลื่นเหล่านั้น หลักฐานทั้งหมดนำไปสู่การถอดรหัสสิ่งแวดล้อมยุคครีเทเชียสได้อย่างชัดเจนว่า บริเวณที่พบรอยตีนเป็นชายตลิ่งแม่น้ำโค้งตวัด ที่ไหลไม่แรงมากในช่วงปลายฤดูน้ำหลาก จากนั้นน้ำ ในแม่น้ำก็ลดระดับลงเรื่อยๆ บางบริเวณที่ตื้นกลายสภาพเป็นแอ่งน้ำนิ่ง มีโคลนเลนเฉอะแฉะ บางบริเวณน้ำไหลเอื่อยๆ ปรากฏรอยริ่วคลื่นบนตะกอนละเอียดบนท้องน้ำที่ถอดรหัสได้อย่างชัดเจนว่า แม่น้ำสายนี้ไหลไป ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้งรอยตีนที่เปียกชื้นเหล่านั้นจะค่อยๆ แห้งลง บริเวณแอ่งโคลนก็แห้งผากจนผิวหน้าแตกเป็น รูป หลายเหลี่ยม บางแห่ง่ พบรอยตีน ไดโนเสาร์ ย่ำทับลงไปบนระแหงโคลนเหล่า นั้น รวมถึง รอยริ้ว คลื่น เล็กๆ มากมายที่บางส่วนมีรอยประทับซ้อนของเจ้าไดโนเสาร์นกกระจอกเทศก็พากันแห้งแข็งคงรูป เมื่อสิ้นสุดหน้าแล้งที่แห้งผาก ฤดูกาลเปลี่ยนผ่านสู่หน้าน้ำที่ฉ่ำชุ่ม ฝนเริ่มตกรินหลั่งลงสู่พื้นดินที่แตกระแหงให้ได้ฉ่ำน้ำ ส่วนที่เกินก็พากันไหลลงสู่ที่ลุ่มพร้อมกับตะกอนดิน ทราย เข้าแทรกในร่องรอยหลักฐานที่เหล่าสัตว์ดึกดำบรรพ์ได้ประทับไว้และฤดูแล้งที่ผ่านไปได้ปกป้องให้คงรูปในช่วงแรก ตะกอนที่พัดพามาทับถม ในช่วงหลังจะทำหน้าที่เป็นเกราะแกร่งปกป้องรอยประทับทั้งหมดไปอีกนานแสนนาน
ลักษณะทางธรณีวิทยา
ชั้นหินมีลักษณะเนื้อหินประกอบด้วยหินทรายเม็ดละเอียดสีม่วงแดง แสดงชั้นหนาประมาณ 50 ถึง 80 เซนติเมตร ชั้นหินเอียงเล็กน้อยไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มุมเอียงประมาณ 5 องศา มีโครงสร้างของ Ripple mark ปสดงให้เห็นว่าสภาวะแวดล้อมพื้นที่นี้ในอดีตเมื่อประมาณ 100 ล้านปีที่ผ่านมา เคยเป็นแหล่งน้ำบริเวณชายน้ำมาก่อน พบรอยตีนไดโนเสาร์จำนวนมาก และหลายทิศทาง แนวทางเดินชัดเจนมาก รอยตีนไดโนเสาร์ส่วนใหญ่ มีลักษณะ 3 นิ้ว บางรอยปรากฎรอยครูดของเล็บแหลมคม เป็นรอยตีนของไดโนเสาร์กินเนื้อพวก ออร์นิโธมิโมซอร์ (คล้ายนกกระจอกเทศ) และนอกจากนี้ยังพบแนวรอยตีนที่แตกต่างจากพวกกินเนื้อดังกล่าวอีก 2 แนว เป็นรอยของสัตว์เลื้อยคลานโบราณ และรอยบุ๋มขนาดเล็กของไดโนเสาร์กินพืช คาดว่าเป็นพวก อีกัวโนดอนท์
ลักษณะพื้นที่
Waterfall
ลักษณะซากดึกดำบรรพ์ที่ปรากฏ
รอยตีนไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดเล็กพวกเทอโรพอด และรอยตีนไดโนเสาร์กินพืช พวกซอโรพอด โดยพบเป็นบริเวณกว้างประมาณ 30 ตารางเมตร ประกอบด้วยแนวทางเดิน 32 แนว รอยตีน 199 รอย ลักษณะรอยตีนเห็นได้ชัดเจน เป็น 3 นิ้ว คล้ายรอยตีนไก่ ปลายนิ้วมีเล็บแหลมคม แสดงลักษณะของพวกกินเนื้อ แนวทางเดินและขนาดของรอยบอกได้ว่าเดินด้วย 2 ขาหลัง ขนาดความสูงถึงระดับสะโพกประมาณ 1 โมตร รอยจำนวนมากเดินไปในทางเดียวกัน แสดงว่าอยู่รวมกันเป็นฝูง พวกนี้น่าจะเป็นไดโนเสาร์กระจอกเทศ และยังมีรอยตีนของพวกกินพืชขนาดใหญ่คือ ซอโรพอดและอิกัวโนดอนอยู่ด้วย นอกจากนั้นยังพบรอยตีนของจระเข้ขนาดเล็กอีกหลายแนว
ความสำคัญในการขึ้นทะเบียน
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
(ที่มา : DMR,2011)
ปี (พ.ศ.) ชื่อเรื่อง จำนวนหน้า รายชื่อผู้เขียน พิมพลักษณ์ ประเภท เพิ่มข้อมูลโดย View
Superexcellent preservation of dinosaur footprint in Nakhon Phanom in northeast Thailand 5 Yoshio sato Department of geology,Faculty of science, Chulalongkorn university,Thailand งานวิจัย / รายงานทางเทคนิค ชิตมนัส View
Dinosaur footprint assemblage from the Lower Cretaceous Khok Kruat Formation, Khorat Group, northeastern Thailand 16 Shohei Kozu a,*, Apsorn Sardsud b, Doungrutai Saesaengseerung b, Cherdchan Pothichaiya b, Sachiko Agematsu a, Katsuo Sashida งานวิจัย / รายงานทางเทคนิค ชิตมนัส View
LATE EARLY CRETACEOUS CROCODYLIFORM TRACKWAYS FROM NORTHEASTERN THAILAND JEAN LE LOEUFF 5 TRACKWAYS FROM NORTHEASTERN THAILAND JEAN LE LOEUFF, KOMSORN LAUPRASERT, SURAVECH SUTEETHOR, CHRISTEL SOUILLAT, VARAVUDH SUTEETHORN AND ERIC BUFFETAUT ชิตมนัส View
2548 รอยตีนไดโนเสาร์ท่าอุเทน อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม 8 ละออ เล็บครุฑ กรุงเทพฯ : กรมทรัพยากรธรณี., ม.ป.ป. อื่นๆ ชิตมนัส View
2560 การอนุรักษ์รอยตีนไดโนเสาร์ในแหล่งห้วยด่านชุม อ าเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม 4 ธิดา ลิอาร์ด กมลลักษณ์ วงษ์โก และ ชมพูนุช ชาญวิชา กองคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ กรมทรัพยากรธรณี รายงานประจำปี ปุณยนุช View
ถอดรหัสครีเทเชียส ปริศนา ท่าอุเทน 4 กรมทรัพยากรธรณี กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อื่นๆ ปุณยนุช View
2560 ผลการดำเนินงานในพื้นที่แหล่งขึ้นทะเบียนรอยตีนไดโนเสาร์ท่าอุเทน (2560) 8 อุ่นเรือน พัวสุวรรณ์ และคนอื่นๆ กองคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ กรมทรัพยากรธรณี รายงานประจำปี ปุณยนุช View
ใบประกาศ